Centreerboren

Centreerboren voor nauwkeurig starten van boringen in metaal

Een centreerboor, ook vaak centerboor genoemd, wordt gebruikt om een boring exact op de juiste positie te laten starten. Zeker bij draaien, CNC-boren, fijnmechanisch werk en seriewerk is een correcte centrering belangrijk om verlopen, trillingen en onnauwkeurige gaten te vermijden.

Bij DNS Tools helpen we met de juiste keuze in centreerboren voor metaalbewerking: van standaard HSS-centreerboren tot HSS-E, HSS-Co en VHM centreerboren voor nauwkeuriger of zwaarder werk.

Wat is een centreerboor?

Een centreerboor is een korte, stijve boor waarmee u eerst een nauwkeurig centergat maakt. Dat centergat dient als startpunt voor een grotere boor of als ondersteuning bij bewerkingen tussen centers op een draaibank.

Doordat een centreerboor kort en stabiel is, loopt deze minder snel weg dan een gewone spiraalboor. Daardoor is het gereedschap vooral nuttig wanneer de positie van het gat belangrijk is.

Centreerboor of centerboor: wat is correct?

Beide termen worden gebruikt. In het Nederlands is centreerboor of centreerboren de meest logische benaming. In de praktijk zoeken veel mensen ook op centerboor of centerboren. Het gaat in de metaalbewerking meestal over hetzelfde type gereedschap.

Let wel op: een centreerboor voor metaal is niet hetzelfde als een houtboor met centreerpunt of een zelfcentrerende boor voor scharnieren. Voor CNC, draaien en metaalbewerking bedoelen we hier centreerboren volgens DIN 333 of vergelijkbare uitvoeringen.

Waarvoor worden centreerboren gebruikt?

Centreerboren worden gebruikt bij toepassingen waar de boring nauwkeurig moet starten. Typische toepassingen zijn:

• voorcentreren vóór het boren met een grotere metaalboor;
• centergaten maken op assen en ronde werkstukken;
• bewerken tussen centers op een draaibank;
• nauwkeurig starten van boringen op CNC-machines;
• vermijden dat een lange of grotere boor verloopt;
• precisiewerk in machinebouw, matrijzenbouw en fijnmechanica.

Waarom eerst centreren vóór het boren?

Een gewone metaalboor kan bij het aanzetten licht verlopen, zeker op een glad, rond of moeilijk materiaaloppervlak. Dat geeft afwijkingen in positie, slechtere maatvoering en meer kans op nabewerking.

Met een centreerboor maakt u eerst een korte, nauwkeurige aanzet. De volgende boor neemt dit punt over en start daardoor stabieler.

DIN 333 centreerboren

Veel centreerboren voor metaal worden aangeduid volgens DIN 333. Deze norm beschrijft de geometrie van centreerboren en komt vaak terug bij technische tekeningen, draaibankwerk en standaardgereedschappen.

De belangrijkste vormen zijn:

• DIN 333 vorm A: standaard centreerboor met 60° centreerhoek.
• DIN 333 vorm B: centreerboor met extra beschermverzinking, vaak 60° + 120°.
• DIN 333 vorm R: uitvoering met radiusvorm, gebruikt bij specifieke of nauwkeurige centerbewerkingen.

DIN 333 vorm A: standaard centreerboor

Vorm A is de meest gebruikte uitvoering voor algemene centreertoepassingen. Deze centreerboor wordt gebruikt om een standaard centergat of startpunt te maken vóór het verder boren.

Kies DIN 333 vorm A wanneer u vooral een correcte startpositie nodig hebt en er geen extra bescherming van het centergat gevraagd wordt.

DIN 333 vorm B: centreerboor met beschermverzinking

Vorm B heeft naast de 60° centreerhoek ook een extra beschermende verzinking, vaak 120°. Daardoor ligt de eigenlijke centering beter beschermd.

Deze uitvoering is nuttig wanneer het centergat tijdens verdere bewerkingen niet beschadigd mag worden, bijvoorbeeld bij nauwkeurig draaiwerk of werkstukken die later nog tussen centers worden opgenomen.

DIN 333 vorm R: radiusvorm voor specifieke toepassingen

Vorm R wordt gebruikt wanneer een radiusvorm gewenst is in plaats van een klassieke rechte kegelvorm. Dit komt vooral voor bij specifieke centerbewerkingen, nauwkeurig draaiwerk of toepassingen waar de belasting op het center anders verdeeld moet worden.

Als er op de tekening DIN 333-R of een radiuscenter wordt gevraagd, vervang dit dan niet zomaar door vorm A. De geometrie is anders.

Welke centreerboor kiezen?

HSS centreerboren

HSS centreerboren zijn geschikt voor veel standaardtoepassingen in de werkplaats. Ze worden gebruikt in staal, gietijzer, aluminium, koperlegeringen en andere goed verspaanbare materialen.

Voor algemeen gebruik is een HSS centreerboor vaak voldoende, zeker wanneer de aantallen beperkt zijn en de toepassing niet extreem zwaar is.

HSS-E en HSS-Co centreerboren

HSS-E en HSS-Co centreerboren zijn interessanter wanneer er meer warmte, hogere belasting of moeilijker materiaal in het spel is. Denk aan RVS, hogere staalsoorten of situaties waar standtijd belangrijker wordt.

Deze uitvoeringen zijn vaak een betere keuze wanneer een gewone HSS centreerboor te snel bot wordt of wanneer de centrering consequent zuiver moet blijven.

VHM centreerboren

VHM centreerboren zijn stijver en slijtvaster dan HSS-uitvoeringen. Ze worden vooral gebruikt op CNC-machines of in toepassingen waar nauwkeurigheid, herhaalbaarheid en standtijd belangrijk zijn.

Een VHM centreerboor is vooral interessant bij:

• seriewerk;
• harde of slijtvaste materialen;
• nauwkeurige boringen;
• stabiele CNC-opstellingen;
• toepassingen waar gereedschapswissels beperkt moeten blijven.

Let op: VHM is hard en slijtvast, maar ook brosser dan HSS. Een stabiele opspanning en correcte uitlijning zijn belangrijk.

Centreerboren voor staal

Voor staal wordt vaak gekozen voor HSS, HSS-E of HSS-Co, afhankelijk van de hardheid, machine en aantallen. Bij standaard constructiestaal volstaat HSS in veel gevallen. Bij hogere belasting of serieproductie is HSS-E, HSS-Co of VHM vaak interessanter.

Centreerboren voor RVS en inox

Bij RVS is warmteontwikkeling een belangrijk aandachtspunt. Gebruik voldoende koeling of snijolie, vermijd wrijven en kies een centreerboor die geschikt is voor moeilijker verspaanbare materialen.

Voor inox zijn HSS-E, HSS-Co of VHM vaak logischer dan een eenvoudige standaard HSS-uitvoering, zeker bij herhaald gebruik.

Centreerboren voor aluminium en non-ferro

Bij aluminium en non-ferro materialen is vooral een scherpe snijkant en goede spaanafvoer belangrijk. Een botte centreerboor kan smeren, bramen veroorzaken of een minder zuiver startpunt geven.

Gebruik bij aluminium liever een scherpe centreerboor en voorkom dat materiaal aan de snijkant blijft kleven.

Veelgemaakte fouten bij centreerboren

• Te diep boren: een centreerboor is bedoeld om te centreren, niet om een volledig gat te boren.
• Verkeerde vorm kiezen: vorm A, B en R zijn niet zomaar uitwisselbaar wanneer een tekening een specifieke vorm vraagt.
• Te lange uitsteeklengte: dit verhoogt kans op trilling en breuk.
• Geen koeling gebruiken: vooral bij staal en RVS verkort dit de standtijd.
• Een botte centreerboor blijven gebruiken: dit geeft onnauwkeurige aanzet en slechtere oppervlaktekwaliteit.
• VHM gebruiken in een instabiele opspanning: hardmetaal vraagt stabiliteit.

Hoe diep moet u centreerboren?

Dat hangt af van de toepassing. Voor het starten van een vervolgboor is meestal een korte aanzet voldoende. Voor draaien tussen centers moet het centergat diep en correct genoeg zijn om het center goed te dragen.

Boor dus niet automatisch zo diep mogelijk. Te diep centreren kan het gat onnodig verzwakken of de geometrie fout maken ten opzichte van de tekening.

Wanneer is een centreerboor beter dan een spotboor?

Een centreerboor is vooral bedoeld voor centergaten en het starten van boringen, vaak met een 60° geometrie. Een spotboor wordt veel gebruikt op CNC-machines om een nauwkeurig startpunt te maken voor een vervolgboor, maar heeft niet altijd dezelfde functie als een DIN 333 centreerboor.

Gebruik een centreerboor wanneer u een echt centergat volgens de juiste geometrie nodig hebt. Gebruik een spotboor wanneer u vooral een korte, stijve aanzet wilt maken voor een boorcyclus op een CNC-machine.

Welke maat centreerboor hebt u nodig?

De juiste maat hangt af van de diameter van de vervolgboor, het werkstuk, de tekening en de toepassing. Bij draaibankwerk is vooral de centerfunctie belangrijk. Bij voorboren draait het vooral om een stabiele, nauwkeurige start.

Twijfelt u tussen meerdere maten of vormen? Bezorg ons de toepassing, het materiaal en eventueel de tekening. Dan kijken we mee welke centreerboor technisch het meest logisch is.

Centreerboren kopen via DNS Tools

DNS Tools levert centreerboren voor professionele metaalbewerking, CNC-bedrijven, draaierijen, frezerijen en technische werkplaatsen. We kijken niet alleen naar de diameter, maar ook naar materiaal, geometrie, uitvoering en toepassing.

Wij kunnen meedenken over:

• HSS centreerboren;
• HSS-E en HSS-Co centreerboren;
• VHM centreerboren;
• DIN 333 vorm A, B en R;
• centreerboren voor staal, RVS, aluminium en gietijzer;
• speciale centreerboren of afwijkende uitvoeringen.

Wat is het verschil tussen een centreerboor en een centerboor?

Er is meestal geen technisch verschil. Centerboor is een veelgebruikte alternatieve benaming voor centreerboor. In professionele metaalbewerking wordt ook vaak verwezen naar DIN 333 centreerboren.

Waarvoor dient een centreerboor?

Een centreerboor maakt een nauwkeurig startpunt of centergat. Daardoor kan een vervolgboor stabieler starten en blijft de boring beter op positie.

Welke centreerboor gebruik ik voor RVS?

Voor RVS kiest u best een uitvoering met voldoende warmtebestendigheid en slijtvastheid, zoals HSS-E, HSS-Co of VHM. Gebruik ook correcte koeling of snijolie.

Wat betekent DIN 333 vorm A?

DIN 333 vorm A is de standaarduitvoering van een centreerboor met klassieke centreergeometrie. Deze wordt vaak gebruikt voor algemeen centreerwerk.

Wanneer kies ik DIN 333 vorm B?

Vorm B kiest u wanneer het centergat beter beschermd moet blijven. Deze uitvoering heeft een extra beschermverzinking, vaak met 120° hoek.

Wanneer kies ik een VHM centreerboor?

Een VHM centreerboor is interessant bij hogere nauwkeurigheid, stabiele CNC-bewerkingen, serieproductie of hardere en slijtvaste materialen.

Mag ik met een centreerboor volledig doorboren?

Nee, meestal niet. Een centreerboor is bedoeld om te centreren of een centergat te maken. Voor het volledige gat gebruikt u daarna een geschikte metaalboor.

Kan DNS Tools helpen bij de juiste keuze?

Ja. Bezorg ons materiaal, toepassing, diameter, machine en eventueel een tekening. Dan adviseren we welke centreerboor het best past.