Inox frezen met hardmetalen frezen: zo haal je consistente nauwkeurigheid en standtijd

Technisch onderbouwde richtlijnen voor wie dagelijks geconfronteerd wordt met het frezen van inox/RVS met hardmetalen frezen in CNC-productieomgevingen.

Lead

Inox frezen met hardmetalen frezen vraagt om meer dan “standaard” verspaningsparameters. De combinatie van taaiheid, werkverharding en lage warmtegeleiding maakt RVS tot een uitdagend materiaal. Dit artikel geeft CNC-operators, programmeurs, werkvoorbereiders en productieleiders een diep technisch kader om stabieler, voorspelbaarder en kostenefficiënter te frezen in inox met hardmetalen frezen. Met concrete aandachtspunten rond geometrie, parameters, koeling en opspanning vermijdt u standtijdverlies, braamvorming en overmatige gereedschapskosten.

Inleiding

Inox frezen met hardmetalen frezen is een kernproces in moderne metaalverwerkende bedrijven. Onder “inox” verstaan we hier austenitische, ferritische, martensitische en duplex RVS-kwaliteiten, waarbij vooral de austenitische (bv. 304/316) veelvuldig voorkomen in algemene machinebouw, voedingsindustrie en procesindustrie. Hardmetalen frezen (volhardmetaal) vormen daarbij de standaardkeuze voor nauwkeurige contouren, hoge verspaningsvolumes en stabiele procesvoering.

Dit artikel richt zich tot:

• CNC-operators die stabiel willen produceren met minder ingrepen.
• CAD/CAM-programmeurs die snijstrategieën en parameters optimaliseren.
• Werkvoorbereiders die gereedschapskeuze, opspanning en cyclustijden bepalen.
• Productieleiders die zoeken naar lagere kost per stuk en hogere betrouwbaarheid.

Typische toepassingen van inox frezen met hardmetalen frezen zijn:

• Contourfrezen en vlakfrezen van behuizingen, platen, flenzen en frames.
• Diepsteekfrezen, sleuffrezen en zakfrezen voor kamers, pockets en kanalen.
• HPC- en trochoïdaal frezen voor hoge materiaalafname met beperkte machinebelasting.
• Nabewerkingen met hoge nauwkeurigheid, zoals passingvlakken, afdichtingen en pasgaten.

Industrieën waar inox frezen met hardmetalen frezen dagelijks aan bod komt:

• Voedings- en drankenindustrie (hygiënische constructies, leidingen, machineonderdelen).
• Farmaceutische en chemische industrie (reactoren, pompen, instrumentatie).
• Offshore, maritiem en energie (corrosiebestendige componenten, leidingwerk, frames).
• Medische apparaten en instrumenten (precisiedelen in RVS).

Probleemstelling / Context

RVS frezen is zelden “plug-and-play”. Zeker bij inox frezen met hardmetalen frezen komen steeds dezelfde problemen terug, met directe impact op kwaliteit, standtijd en kost per stuk.

Typische technische problemen bij inox frezen

• Werkverharding: inox heeft de neiging om bij te lage snedediepte, verkeerde snijsnelheid of snijonderbrekingen lokaal sterk te verharden. Het gereedschap moet nadien door een harder oppervlak snijden, wat slijtage en breuk versnelt.
• Hoge warmteontwikkeling: inox geleidt warmte slecht. De warmte blijft sterk in het snijgebied en in het gereedschap zitten, met risico op thermische scheurvorming, versnelde omhoeks slijtage en plastische vervorming van de snijkant.
• Plakkende spanen en built-up edge (BUE): taaie spanen en neiging tot aankleven op de snijkant leiden tot wisselende snijkrachten, slechte oppervlaktekwaliteit en onverwachte breuk van de snijkant.
• Trillingen en instabiliteit: lange uitsteeklengtes, onvoldoende opspanning of ongunstige tandverdeling zorgen voor resonantie, chatter en golfvorming op het oppervlak.
• Onvoldoende spaanafvoer: vooral in diepe pockets, smalle sleuven of bij interne koeling die niet optimaal gericht is. Opnieuw versnelt dit slijtage en verhoogt het risico op breuk.

Waarom dit zo bepalend is voor uw proces

De impact van slecht beheerst inox frezen met hardmetalen frezen is direct zichtbaar op:

• Kwaliteit: braamvorming, verkleurde oppervlakken, meetafwijkingen door vervorming en spanning in het materiaal.
• Kost per stuk: frequente gereedschapswissels, nood aan extra nabewerkingen (ontbramen, polijsten) en hogere afkeur.
• Standtijd: onvoorspelbare slijtagepatronen bemoeilijken planning en serieproductie.
• Betrouwbaarheid: breuk van frezen kan leiden tot machine-stilstand en beschadigde werkstukken.
• Doorlooptijd: conservatieve parameters om problemen te vermijden leiden tot lange cyclustijden.

Veelvoorkomende fouten en misvattingen

• Te lage voeding per tand: uit angst voor breuk worden voedingen soms te laag gezet. Gevolg: de frees “wrijft” in plaats van snijdt, met sterke werkverharding.
• Snijsnelheid overnemen van staal: inox vraagt doorgaans lagere vc-waarden dan constructiestaal om warmte en werkverharding te beperken.
• Onvoldoende koeling / verkeerd gerichte koeling: enkel “nat maken” is niet genoeg; gerichte koeling op snijvlak en spanen is essentieel.
• Gebruik van universele geometrieën: frezen ontwikkeld voor staal geven in inox vaak matige standtijden en ruwe oppervlakken.
• Te grote ae en ap in één keer: volslotfrezen met hoge laterale diepte in inox zorgen voor extreme snijkrachten en instabiliteit.

Voordelen & Eigenschappen van hardmetalen frezen voor inox

Hoewel de uitdaging groot is, biedt inox frezen met hardmetalen frezen duidelijke voordelen ten opzichte van bijvoorbeeld HSS of eenvoudige hardmetalen universele gereedschappen.

• Hogere hardheid en warmhardheid
  Hardmetaal behoudt zijn hardheid bij hogere temperaturen beter dan HSS. Dit is cruciaal bij inox, waar warmteconcentratie in het gereedschap optreedt. Resultaat: minder plastische vervorming van de snijkant en langere standtijd.
• Stijvere gereedschapsbody
  De hoge E-modulus van hardmetaal reduceert doorbuiging en trillingsgevoeligheid, zeker bij langere uitsteeklengtes. Nauwkeurigheid en vormtoleranties blijven beter onder controle, wat essentieel is bij passingoppervlakken.
• Geoptimaliseerde geometrieën voor RVS
  Specifieke spaanhoeken, variabele spoed en ongelijke tandverdeling zorgen voor een soepeler snijgedrag in inox. Dit beperkt trillingen, verlaagt snijkrachten en verbetert de spaanbreuk, zelfs bij taaie austenitische kwaliteiten.
• Mogelijkheid tot geavanceerde coatings
  Coatings afgestemd op RVS (bijvoorbeeld hittebestendige, gladde coatings) verminderen wrijving, beperken opbouwsnijkanten en verbeteren warmteafvoer via de spanen. Dit verhoogt de standtijd aanzienlijk.
• Hogere procesbetrouwbaarheid bij serieproductie
  Door de voorspelbare slijtage van hardmetalen frezen kunnen standtijden beter worden gepland. Dit maakt het makkelijker om gereedschapswissels te integreren in onbemande of semi-onbemande productie.
• Geschikt voor HPC- en HSC-strategieën
  Hardmetalen frezen laten hogere voedingen per tand en snijsnelheden toe dan HSS. In combinatie met moderne CAM-strategieën (trochoïdaal, HPC, peel milling) kan de verspaningsoutput in inox aanzienlijk stijgen.
• Strakke toleranties op diameter en rondloop
  Volhardmetalen frezen worden doorgaans met strakke diameter- en concentriciteitstoleranties geproduceerd. Dit is belangrijk bij bewerkingen waar passing (H7/h7) of vlakheid en haaksheid kritisch zijn.
• Flexibele inzetbaarheid
  Veel geometrieën voor inox zijn ook bruikbaar in staal en sommige nikkellegeringen. Dit vermindert de gereedschapsdiversiteit in de machine, wat het gereedschapsbeheer vereenvoudigt.

Werking / Oplossing: hoe inox frezen met hardmetalen frezen optimaal inzetten

Het succes van inox frezen met hardmetalen frezen hangt af van de combinatie tussen gereedschapskeuze, strategie, parameters en koeling. Hieronder de belangrijkste principes.

1. Gereedschapsgeometrie afgestemd op inox

• Positieve spaanhoek: reduceert snijkrachten en warmteontwikkeling, en bevordert een vloeiende spaanvorming.
• Gepolijste spaangroeven: helpen bij het evacueren van taaie spanen, vooral bij diepe pockets of lange spaanafvoer.
• Variabele spoed / ongelijke tandverdeling: vermindert resonantie en trillingen, en zorgt voor gelijkmatigere belasting per tand.
• Afgeronde snijkanten (K-land): een lichte hoekbreking of micro-fase draagt bij aan een robuustere snijkant, met minder micro-uitbrokkeling.

2. Snijparameters (algemene richtlijnen)

Concrete waarden hangen sterk af van inox-kwaliteit, freesdiameter, coating en machine, maar enkele algemene richtlijnen helpen:

• Snijsnelheid vc: in inox doorgaans lager dan in ongelegeerd staal. Typisch lagere tot middelhoge vc-gebieden om warmte te beheersen, tenzij specifiek hogesnelheidsconcept en coating dit toelaten.
• Voeding per tand fz: vermijd te lage waarden. Kies een fz waarbij de frees daadwerkelijk snijdt en niet wrijft. Dit is essentieel om werkverharding tegen te gaan.
• Snedediepte ap: liever een iets grotere axiale snedediepte (ap) met kleinere ae, zeker bij HPC/trochoïdaal frezen. Dit benut de freeslengte en verdeelt slijtage over een groter gebied.
• Laterale snedediepte ae: bij volslot- of sleuffrezen in inox is het vaak zinvol om ae te beperken en in meerdere passes te werken. Bij trochoïdale strategieën zijn kleine ae en hoge voeding effectief.

3. Koeling en smering

• Ruime, gerichte koeling: koelmiddel moet de snijzone en spanen effectief bereiken. Interne koelkanalen in de frees of slim geplaatste externe spuitmonden zijn sterk aanbevolen.
• Hoge druk koeling (HPC): kan zinvol zijn bij diepe pockets of boringen, om spanen krachtig uit het snijgebied te spoelen.
• MQL (Minimum Quantity Lubrication): kan werken bij zeer stijve machines en juiste gereedschapscoating, maar vraagt zorgvuldige parameterkeuze en vaak lagere verspaningsvolumes dan met volle natte koeling.

4. Strategie: van klassiek naar HPC/trochoïdaal

Bij inox frezen met hardmetalen frezen verdient een HPC- of trochoïdale strategie meestal de voorkeur boven klassieke volslotfrezen met 100% ae:

• Trochoïdaal frezen: kleine ae, grotere ap, constante spaanbelasting, minder piekbelastingen. Dit beperkt trillingen en warmte-opbouw en geeft vaak de beste standtijd.
• HPC-ruwfrezen: hoge voedingen met aangepast gereedschap, grote materiaalafname, maar altijd met aandacht voor spaanafvoer en machine-stijfheid.
• Afwerkpassen: bij afwerken kunt u een kleinere snedediepte en fijne voeding kiezen om oppervlaktekwaliteit en maatnauwkeurigheid te optimaliseren.

Technische Specificaties

Overzicht

Belangrijke kenmerken van hardmetalen frezen voor het frezen van inox zijn:

• Materiaalsoorten hardmetaal:
  • Fijnkorrelig hardmetaal voor hoge hardheid en slijtvastheid.
  • Submicrokorrelig hardmetaal voor robuuste snijkanten en hoge taaiheid.
• Coatings:
  • Warmtebestendige PVD-coatings (bijvoorbeeld TiAlN-achtige systemen).
  • Gladde, wrijvingsarme toplagen voor betere spaanlooslating in inox.
• Toleranties:
  • Diameter met nauwkeurige tolerantie (bijvoorbeeld h6 of vergelijkbaar), afhankelijk van toepassing.
  • Beperkte rondloopafwijking van de snijkant voor stabiele snijkrachten.
• Diameters / afmetingen:
  • Typisch van microdiameters (<1 mm) tot groter dan 20 mm, afhankelijk van machine en toepassing.
  • Verschillende snijlengtes (kort, standaard, lang) afgestemd op pocketdiepte en uitsteeklengte.
• Koelkanalen:
  • Frezen met interne koelkanalen voor directe koelmiddeltoevoer op de snijkant.
  • Frezen zonder interne koeling, in combinatie met externe koeling of MQL.
• Geometrieën:
  • 2-, 3-, 4- of meer-tandsfrezen, afhankelijk van spaanafvoer en stabiliteit.
  • Variabele spoed, variabele hoek, HPC-geometrieën, hoekfrezen, torusfrezen, schachtfrezen.
• Relevante normeringen (indirect relevant):
  • DIN/ISO-normen voor gereedschapsafmetingen en opnames (bv. cilindrische schacht volgens DIN/ISO).
  • Machine-opnames volgens HSK, BT, SK, enz. met gedefinieerde toleranties.

Detailpunten

Coatingkeuze voor RVS

Bij inox frezen met hardmetalen frezen is de coating een sleutelparameter. Inox genereert veel warmte en heeft een hoge neiging tot aankleven. Een hittebestendige coating met lage wrijvingscoëfficiënt:

• verbetert de warmteafvoer in de spaanafvoer richting spanen;
• vermindert opbouwsnijkanten en plakkende spanen;
• vertraagt flank- en kraterslijtage.

Geometrie en tandenaantal

• 2-tands: goede spaanafvoer, geschikt voor kleinere diameters en diepe groeven of sleuven.
• 3-tands: compromis tussen spaanafvoer en stabiliteit, frequent gebruikt in RVS.
• 4-tands: stabieler bij contour- en vlakfrezen, vereist wel voldoende spaankamer en correcte fz om spaanafvoer te garanderen.

Opspanning en schacht

Voor nauwkeurige en trillingsarme bewerking van inox zijn volgende punten belangrijk:

• Gebruik van hoogwaardige spantangen of hydrostatiche/krimphouders voor minimale runout.
• Zo kort mogelijke uitsteeklengte voor maximale stijfheid.
• Schoon, vrij van vuil of bramen op schacht en opname.

Toepassingen

Inox frezen met hardmetalen frezen komt terug in een brede waaier aan toepassingen en machineconfiguraties.

Bewerkingen

• Vlakfrezen: afvlakken van platen, blokken en lasconstructies in RVS.
• Contour- en profielfrezen: omtrekcontouren, cam-profielen, sleuven en vertandingen.
• Pocket- en zakfrezen: kamers en zakken met verschillende dieptes en radiusovergangen.
• Afwerkfrezen: voor oppervlakken met hoge eisen aan ruwheid en maatnauwkeurigheid.
• 3D-vormfrezen: matrijzen, complexe geometrieën in RVS-componenten.

Machines

• 3-assige verticale bewerkingscentra: veelvoorkomend voor algemene RVS-componenten.
• 4- en 5-assige bewerkingscentra: grotere flexibiliteit bij complexe vormen, reductie van opspanningen.
• Horizontale bewerkingscentra: gunstige spaanafvoer dankzij zwaartekracht, vaak in serieproductie.
• Multitasking-machines / draa-freescombinaties: frezen van secundaire vlakken op draaiwerk in RVS, zoals flenzen en passingvlakken.

Omstandigheden

• Natte bewerking met emulsie of snijolie: standaardkeuze in de meeste werkplaatsen, mits goede filtratie om slijtage door vuildeeltjes te vermijden.
• Hoge druk koeling: geschikt bij diepe pockets, boorgaten en interne koelkanalen voor optimale spaanverwijdering.
• MQL of quasi-droog frezen: mogelijk, maar vereist een totaalconcept (coating, geometrie, machine-stijfheid, parameters) en is minder vergevingsgezind.
• Moeilijk verspaanbare RVS-soorten (bijv. hooggelegeerde of duplex RVS): vergen meestal conservatievere parameters, nog betere koeling en zeer stabiele opspanning.

Materiaalgeschiktheid

Hardmetalen frezen voor inox zijn vaak ook bruikbaar in andere materiaalgroepen, mits aangepaste parameters en soms andere coatings.

• Ongelegeerd en gelegeerd staal
  In veel gevallen goed te frezen met dezelfde hardmetalen frezen, vaak zelfs met hogere snijsnelheden dan in inox. Let op voor overmatige slijtage als coating vooral geoptimaliseerd is voor RVS.
• Gehard staal
  Hier zijn doorgaans specifieke hardmetalen frezen en coatings nodig, ontworpen voor harddraaien/frezen. Inox-geometrieën zijn niet altijd optimaal bij zeer hoge hardheden (>50 HRC).
• RVS / inox
  De primaire doelgroep. Specifieke RVS-geometrie en -coating bieden duidelijk voordeel ten opzichte van universele frezen. Stabiliteit, koeling en correcte fz zijn cruciaal.
• Gietijzer
  Gietijzer vraagt weer een andere geometrie (bv. minder positieve spaanhoek) en kan sterk abrasief zijn. Een inox-geoptimaliseerde frees kan gebruikt worden, maar is vaak niet de meest economische keuze door slijtagekarakter.
• Aluminium
  Aluminium vraagt bij voorkeur frezen met grote spaangroeven, scherpe snijkanten en andere coatings (of ongecoat). Inox-frezen zijn doorgaans niet ideaal; risico op aankleven en matige oppervlaktekwaliteit.
• Titanium
  Vergeleken met inox is titanium nog moeilijker te verspaan wat betreft warmte en taaiheid. Sommige RVS-frezen zijn bruikbaar, maar vaak zijn speciale Ti-geoptimaliseerde frezen voordeliger voor standtijd en proceszekerheid.
• Nikkellegeringen / superlegeringen (Inconel e.d.)
  Zeer taaie, hittebestendige materialen. Hier zijn gespecialiseerde hardmetalen frezen en vaak zeer lage vc en beperkte ae nodig. Een inox-frees kan in beperkte mate ingezet worden, maar is zelden ideaal voor serieproductie in deze materialen.

Vergelijkingen / Alternatieven

Hardmetalen frezen vs. HSS-frezen in inox

• Hardmetalen frezen:
  • Hogere hardheid en warmhardheid.
  • Hogere mogelijke snijsnelheden en voedingen.
  • Beter geschikt voor serie- en onbemande productie.
• HSS-frezen:
  • Lager in aanschafprijs per gereedschap, maar typisch veel kortere standtijd in inox.
  • Flexibeler (taai), maar gevoelig voor snelle slijtage bij hoge temperaturen.
  • Geschikter voor individuele stukken, prototyping of minder kritische toepassingen.

Bij herhaalde of seriematige inox-bewerkingen is de hogere investeringskost van hardmetalen frezen vrijwel altijd gerechtvaardigd door de lagere kost per stuk en hogere proceszekerheid.

Inox-frezen vs. universele hardmetalen frezen

• Specifieke inox-frezen:
  • Optimalere geometrie voor werkverharding, taaie spanen en warmte.
  • Betere oppervlaktekwaliteit en voorspelbaarder slijtagegedrag.
• Universele hardmetalen frezen:
  • Flexibel inzetbaar in diverse materialen, maar meestal compromis in geometrie en coating.
  • Interessant bij kleinere volumes of sterk wisselende materialen.

Voor wie structureel inox freest en cyclustijden en standtijd bewakend, is een RVS-geoptimaliseerde frees echter vrijwel altijd de betere keuze.

Extra technische context

Stabiliteit en opspanning

Stabiliteit is een fundamentele randvoorwaarde voor inox frezen met hardmetalen frezen:

• Werkstukopspanning: gebruik stijve klemmen, bekken of spangereedschappen; voorkom vibrerende overhangen of onvoldoende gesteunde zones.
• Machineconditie: spelingvrije geleidingen, rigide spil en correcte balans van het gereedschap beperken chatter.
• Gereedschapslengte: zo kort mogelijk opspannen; indien nodig stap voor stap verlengen met aangepaste parameters.

Runout (rondloop)

Runout heeft directe impact op standtijd omdat:

• één tand overmatig belast wordt en sneller slijt of breekt;
• de effectieve fz per tand varieert, wat leidt tot wisselende snijkrachten;
• oppervlaktekwaliteit en maatnauwkeurigheid verslechteren.

Daarom is hoogkwalitatieve opspanning (krimphouders, hydraulische houders) en regelmatige controle op rondloop cruciaal, zeker bij kleine diameters.

Warmteafvoer en spaanvorming

In inox moet de warmte via de spanen worden afgevoerd, niet in het werkstuk of de frees:

• Correcte fz zorgt voor voldoende spaandikte, zodat de spanen warmte meenemen.
• Coating en spaangeometrie beperken wrijving en aankleven.
• Gerichte koeling helpt om spanen snel uit de snijzone te evacueren.

Een continu snijproces met minimale onderbrekingen (bijvoorbeeld via trochoïdale banen) helpt lokale opwarming en werkverharding te vermijden.

Samenvatting

Inox frezen met hardmetalen frezen is een technisch veeleisend maar perfect beheersbaar proces, op voorwaarde dat geometrie, parameters, koeling en opspanning op elkaar zijn afgestemd. Hardmetalen frezen bieden de stijfheid, warmhardheid en nauwkeurigheid die nodig zijn om de typische problemen van RVS – werkverharding, warmte, taaie spanen – onder controle te houden. Door doordachte strategieën zoals HPC- en trochoïdaal frezen te combineren met gerichte koeling en een stabiele opspanning, realiseert u hogere standtijden, betere oppervlaktekwaliteiten en een lagere kost per stuk. Zo wordt inox frezen met hardmetalen frezen een reproduceerbaar, betrouwbaar onderdeel van uw CNC-productie.

FAQ

1. Wat bedoelen we precies met inox frezen met hardmetalen frezen en wanneer gebruik ik dit?

Dit verwijst naar het verspanen van roestvast staal (RVS/inox) met volhardmetalen freesgereedschap, meestal op CNC-bewerkingscentra. U gebruikt dit wanneer u herhaalbare nauwkeurigheid, hogere standtijd en stabiele processen wilt, vooral bij seriewerk of kritische passingoppervlakken.

2. Welke machines zijn geschikt voor het frezen van inox met hardmetalen frezen?

In principe alle stijve CNC-bewerkingscentra (3-, 4- en 5-assig), horizontale bewerkingscentra en multitasking-machines met voldoende spilvermogen en stijfheid. Belangrijker dan het type machine is de mechanische conditie (weinig speling, stevige opspanning) en een adequaat koelsysteem.

3. Welke materialen kan ik naast inox nog bewerken met deze hardmetalen frezen?

Afhankelijk van de exacte geometrie en coating kunnen ze ook ingezet worden in ongelegeerd en gelegeerd staal, sommige nikkellegeringen en in beperkte mate in titanium. Voor aluminium en gietijzer zijn vaak andere, specifiek ontwikkelde geometrieën en coatings economisch interessanter.

4. Hoe kies ik de juiste snijparameters (vc, fz, ap, ae) voor inox?

Start met richtwaarden van uw gereedschapsleverancier en pas aan op basis van machine-stijfheid, opspanning en koelcapaciteit. Houd vc in inox lager dan in gewoon staal, kies een fz die werkverharding vermijdt (niet te laag) en combineer liever iets grotere ap met kleinere ae, zeker bij trochoïdaal of HPC-frezen. Monitor standtijd en oppervlaktekwaliteit en corrigeer stap voor stap.

5. Welke typische problemen kom ik tegen bij inox frezen met hardmetalen frezen en hoe los ik die op?

Veelvoorkomende problemen zijn werkverharding, snelle slijtage, trillen en opbouwsnijkanten. Oplossingen liggen in: aangepaste geometrie voor RVS, gerichte koeling, voldoende voeding per tand, stabielere opspanning, kortere uitsteeklengtes en het vermijden van 100% ae-volslotfrezen in moeilijke inoxsoorten.

6. Hoe kan ik de standtijd van mijn hardmetalen frezen in inox maximaliseren?

Zorg voor minimale runout, een stijve opspanning, juiste coatingkeuze en gestructureerde koeling. Gebruik strategieën met constante spaanbelasting (HPC/trochoïdaal), voorkom werkverharding door niet te laag te voeden en plan gereedschapswissels op basis van ervaring en geregistreerde standtijden om overbelasting en onverwachte breuk te vermijden.

7. Waar moet ik vooral op letten bij de inzet van hardmetalen frezen in RVS?

Belangrijkste punten zijn: stabiele opspanning, correcte instelling van de gereedschaplengte, gerichte koeling, gekozen geometrie/coating die geschikt is voor inox, en een CAM-strategie die piekbelastingen en temperatuurpieken voorkomt. Controleer regelmatig slijtagebeelden om tijdig parameters of gereedschapsselectie aan te passen.